సైకియాట్రిస్ట్, సైకాలజిస్ట్ లేదా కౌన్సెలర్: భారతదేశంలో ఎవరిని కలవాలి, సహాయం ఎలా పొందాలి

మనసు కోసం సహాయం తీసుకోవాలని చివరికి నిర్ణయించుకున్న చాలా మంది, ఎవరిని అడగాలో తెలియక చాలా కాలం గడిపేస్తారు. ఈ మాటలు ఇతర రంగాల డాక్టర్లకు కూడా గందరగోళంగానే ఉంటాయి: సైకియాట్రిస్ట్, సైకాలజిస్ట్, సైకోథెరపిస్ట్, కౌన్సెలర్, సైకియాట్రిక్ సోషల్ వర్కర్. క్లినిక్ బోర్డులు సహాయపడవు, సినిమాలు కూడా సహాయపడవు. అందుకే జనం ఆగిపోతారు, లేదా దగ్గరలో ఎవరు ఉంటే వారి దగ్గరికి వెళ్తారు, లేదా ఒకసారి ఎవరినో కలిసిన స్నేహితుడిని అడుగుతారు.

ఈ వ్యాసం ఒక సరళమైన మ్యాప్. భారతదేశ మానసిక ఆరోగ్య సంరక్షణలో ఎవరు ఏం చేస్తారు, ఏమీ తెలియకపోతే ఎక్కడ మొదలుపెట్టాలి, మొదటి విజిట్‌లో నిజంగా ఏం ఉంటుంది, సుమారు ఎంత ఖర్చవుతుంది, అపాయింట్‌మెంట్ కోసం అసలు ఆగకూడని కొన్ని సందర్భాలు ఏవి, ఇవన్నీ వివరిస్తుంది. ఇది సాధారణ సమాచారం, మీ స్వంత పరిస్థితికి సలహా కాదు.

ఎవరు ఏం చేస్తారు

సైకియాట్రిస్ట్ వైద్య డాక్టర్. MBBS తర్వాత సైకియాట్రీలో ఇంకా రెండు మూడేళ్లు శిక్షణ పొందుతారు (MD, DNB లేదా డిప్లొమా), ఇతర డాక్టర్ల లాగే మెడికల్ కౌన్సిల్‌లో నమోదై ఉంటారు. సైకియాట్రిస్ట్ రోగ నిర్ధారణ చేయగలరు, మందులు రాయగలరు, రక్త పరీక్షలు, స్కాన్లు చెప్పగలరు, రోగిని ఆసుపత్రిలో చేర్చగలరు. చాలా మంది కొంత మాటల చికిత్స కూడా చేస్తారు, కానీ రద్దీగా ఉండే OPD లో దానికి సమయం తక్కువ. సమస్య తీవ్రంగా ఉంటే, నిద్ర పోకపోతే లేదా తినలేకపోతే, మీకు మీరే హాని చేసుకోవాలనే ఆలోచనలు ఉంటే, ఆలోచనలో లేదా ప్రవర్తనలో హఠాత్తుగా మార్పు వస్తే, లేదా మందులు అవసరం కావచ్చు అనిపిస్తే, ముందుగా సైకియాట్రిస్ట్‌ను కలవండి.

క్లినికల్ సైకాలజిస్ట్ వైద్య డాక్టర్ కాదు, మందులు రాయరు. భారతదేశంలో ముఖ్యమైన అర్హత క్లినికల్ సైకాలజీలో MPhil (మాస్టర్స్ తర్వాత రెండేళ్లు) లేదా PsyD, Rehabilitation Council of India రిజిస్టర్‌లో నమోదుతో పాటు. క్లినికల్ సైకాలజిస్టులు మానసిక పరీక్షలు చేస్తారు, పిల్లలకు IQ, అభ్యసన అంచనాలు కూడా, అలాగే కాగ్నిటివ్ బిహేవియరల్ థెరపీ లాంటి క్రమబద్ధమైన మాటల చికిత్సలు చేస్తారు. సమస్య ఆందోళన, చాలాకాలంగా ఉన్న దిగులు, సంబంధాల్లోనో పనిలోనో మళ్లీ మళ్లీ జరిగే ఒక తీరు, దుఃఖం, లేదా పిల్లల చదువు లేదా ప్రవర్తన అయి, అత్యవసర పరిస్థితి లేకపోతే, ముందుగా క్లినికల్ సైకాలజిస్ట్‌ను కలవండి.

కౌన్సెలర్ లేదా సైకోథెరపిస్ట్ అనేది విస్తృతమైన, తక్కువ నియంత్రణ ఉన్న పేరు. కొందరికి సైకాలజీలో లేదా కౌన్సెలింగ్‌లో మాస్టర్స్ ఉంటుంది; కొందరికి చిన్న సర్టిఫికెట్ ఉంటుంది. మంచి కౌన్సెలర్లు విలువైనవారు, ముఖ్యంగా జీవిత సమస్యలకు, ఒత్తిడికి, మొదటి సంభాషణకు. అడగాల్సిన ప్రశ్న వారు ఎక్కడ శిక్షణ పొందారు, వారికి పర్యవేక్షణ ఉందా అన్నది; మంచి కౌన్సెలర్ ఏదైనా తమ పరిధి దాటి సైకియాట్రిస్ట్ లేదా క్లినికల్ సైకాలజిస్ట్ అవసరమైనప్పుడు మీకు చెబుతారు.

సైకియాట్రిక్ సోషల్ వర్కర్ (Psychiatric Social Work లో MPhil) ఎక్కువగా ఆసుపత్రుల్లో, పెద్ద క్లినిక్‌లలో పనిచేస్తారు: కుటుంబాలతో, పునరావాసంతో, వైకల్య ధ్రువపత్రాలతో, కోలుకోవడంలోని ఆచరణాత్మక విషయాలతో. మీరు వారిని కలవాలని ఎంచుకోకపోవచ్చు, కానీ అవకాశం ఇస్తే అవును అనండి.

జనరల్ ఫిజీషియన్ మంచి మొదటి ద్వారం, భారతదేశంలో చాలా చోట్ల దగ్గరలో ఉన్న ఒకే ఒక ద్వారం. GP డిప్రెషన్, ఆందోళనను గుర్తించగలరు, వాటిలా కనిపించే శారీరక కారణాలను తోసిపుచ్చగలరు (థైరాయిడ్, రక్తహీనత, విటమిన్ B12, రక్తంలో చక్కెర, నిద్ర సమస్యలు, మందులు), సాధారణ సమస్యలకు చికిత్స మొదలుపెట్టగలరు, ముందుకు పంపగలరు. ఖచ్చితంగా తెలియకపోతే ఇక్కడే మొదలుపెట్టండి.

చాలా మంది చివరికి వీరిలో ఇద్దరిని కలుస్తారు: నిర్ధారణ, మందుల కోసం సైకియాట్రిస్ట్, థెరపీ కోసం సైకాలజిస్ట్. ఇద్దరూ పోటీ పడడం లేదు; అవి వేరే వేరే పనులు.

ఎక్కడ మొదలుపెట్టాలో తెలియకపోతే

Tele-MANAS 14416 కు కాల్ చేయండి. ఇది భారత ప్రభుత్వ మానసిక ఆరోగ్య హెల్ప్‌లైన్, 2022 లో ప్రారంభమైంది, ప్రతి రాష్ట్రంలో కేంద్రాల ద్వారా నడుస్తుంది. ఏ ఫోన్ నుంచైనా ఉచితం, రోజుకు 24 గంటలూ తెరిచి ఉంటుంది, ఇరవైకి పైగా భారతీయ భాషల్లో జవాబిస్తారు. శిక్షణ పొందిన కౌన్సెలర్ కాల్ తీసుకుంటారు, వింటారు, అదే లైన్‌లో సైకియాట్రిస్ట్‌కు కలపగలరు లేదా మీకు దగ్గరలో ఏ సేవకు వెళ్లాలో చెప్పగలరు. కాల్ చేయడానికి సంక్షోభంలో ఉండాల్సిన అవసరం లేదు; “ఎవరిని కలవాలో తెలియడం లేదు” అన్నది చాలు. టోల్ ఫ్రీ నంబర్ 1800-891-4416 కూడా అదే సేవకు చేరుతుంది.

జిల్లా ఆసుపత్రిలో అడగండి. జిల్లా మానసిక ఆరోగ్య కార్యక్రమం కింద ఇప్పుడు చాలా జిల్లాల్లో జిల్లా ఆసుపత్రిలో సైకియాట్రిక్ క్లినిక్ ఉంది, తరచుగా నిర్ణీత రోజుల్లో, ఉచిత కన్సల్టేషన్, మందులతో. ప్రభుత్వ మెడికల్ కాలేజీ ఆసుపత్రుల్లో పూర్తి సైకియాట్రీ విభాగాలు ఉన్నాయి. క్యూలు పొడవు, సమయం తక్కువ, కానీ సంరక్షణ నిజమైనది.

మీ GP ని ఒక పేరు అడగండి. ఊర్లో ఏ సైకియాట్రిస్టులు, సైకాలజిస్టుల దగ్గర తమ రోగులు బాగుపడ్డారో ఫ్యామిలీ ఫిజీషియన్లకు సాధారణంగా తెలుస్తుంది.

రిజిస్ట్రేషన్ చూడండి. సైకియాట్రిస్ట్ అయితే ప్రిస్క్రిప్షన్ మీద మెడికల్ కౌన్సిల్ రిజిస్ట్రేషన్ నంబర్. క్లినికల్ సైకాలజిస్ట్ అయితే RCI రిజిస్ట్రేషన్ నంబర్. ఇద్దరూ సంతోషంగా చెప్పాలి.

మొదటి విజిట్‌లో ఏం ఉంటుంది

సైకియాట్రిస్ట్ లేదా సైకాలజిస్ట్ దగ్గరికి మొదటి విజిట్ ఎక్కువగా మాటలే, సాధారణ OPD విజిట్ కంటే పొడవు: సాధారణంగా ముప్పై నుంచి అరవై నిమిషాలు. ఈ ప్రశ్నలు అడుగుతారని ఆశించండి:

• మీ స్వంత మాటల్లో మిమ్మల్ని ఇక్కడికి తెచ్చినది ఏమిటి, ఎప్పటి నుంచి.
• నిద్ర, ఆకలి, శక్తి, ఏకాగ్రత, ఒకప్పుడు ఇష్టపడిన విషయాల్లో ఆసక్తి.
• పని లేదా చదువు, కుటుంబం, డబ్బు, సంబంధాలు, ఇది మొదలయ్యే ముందు మారిన ఏదైనా.
• గత ఎపిసోడ్లు, గత చికిత్స, ఏది సహాయపడింది, ఏది పడలేదు.
• శారీరక అనారోగ్యాలు, మీరు తీసుకునే ప్రతి మందు, ఆయుర్వేద లేదా హోమియోపతి మందులు కూడా.
• మద్యం, పొగాకు, ఇతర పదార్థాలు, నిజాయితీగా. జవాబు చికిత్సను మారుస్తుంది, ఎవరూ తీర్పు చెప్పడం లేదు.
• కుటుంబంలో ఎవరికైనా ఇలాంటి సమస్యలు ఉన్నాయా.
• జీవితం ముగించాలని లేదా మీకు మీరే హాని చేసుకోవాలని ఎప్పుడైనా అనిపించిందా. ప్రతి సైకియాట్రిస్ట్ ప్రతి రోగిని ఇది అడుగుతారు. నిజాయితీగా జవాబివ్వండి; మిమ్మల్ని సురక్షితంగా ఉంచడానికి అది వారి పద్ధతి, ఉచ్చు కాదు.

డిప్రెషన్ కోసం PHQ-9 లేదా ఆందోళన కోసం GAD-7 లాంటి ఒకటి రెండు చిన్న ప్రశ్నావళులు ఇవ్వొచ్చు. ఆ స్కోర్లు అంటే ఏమిటో చెప్పే మా గైడ్ లింక్ ఈ వ్యాసం కింద ఉంది. సంభాషణలో మీరు ఎలా మాట్లాడుతున్నారో, ఆలోచిస్తున్నారో డాక్టర్ గమనిస్తారు, దాన్ని మెంటల్ స్టేట్ ఎగ్జామినేషన్ అంటారు; అది మీరు ఫెయిల్ అయ్యే పరీక్ష కాదు.

ఇది మీ మొదటి అంచనా అయితే, శారీరక కారణాలను తోసిపుచ్చడానికి సైకియాట్రిస్ట్ కొన్ని రక్త పరీక్షలు (థైరాయిడ్, రక్త కణాల లెక్క, విటమిన్ B12, రక్తంలో చక్కెర) అడగవచ్చు. ఇది మంచి పద్ధతి, అదనపు అమ్మకం కాదు.

విజిట్ ఒక ప్రణాళికతో ముగుస్తుంది. అది మందులు కావచ్చు, థెరపీ కావచ్చు, రెండూ కావచ్చు, లేదా తిరిగి వచ్చే తేదీతో జాగ్రత్తగా ఎదురుచూడడం కావచ్చు. బయలుదేరే ముందు మూడు విషయాలు అడగండి: ప్రస్తుత నిర్ధారణ ఏమిటి, ప్రణాళిక ఏం సాధించాలి, ఎప్పటిలోగా, తర్వాతి విజిట్ ముందే పరిస్థితి దిగజారితే ఏం చేయాలి.

ఖర్చు ఎంత

ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో లేదా జిల్లా మానసిక ఆరోగ్య కార్యక్రమం క్లినిక్‌లో కన్సల్టేషన్ ఉచితం లేదా నామమాత్రపు రిజిస్ట్రేషన్ ఫీజు, అవసరమైన మందులు సాధారణంగా ఉచితం.

ప్రైవేటు ఫీజులు నగరం, డాక్టర్ సీనియారిటీ ప్రకారం చాలా మారుతాయి. సైకియాట్రిస్ట్ కన్సల్టేషన్ చిన్న పట్టణంలో సాధారణంగా కొన్ని వందల రూపాయలు, పెద్ద నగరంలోని ప్రైవేటు ప్రాక్టీస్‌లో ఒకటి నుంచి మూడు వేలు; ఫాలో అప్‌లు తరచుగా చౌక. క్లినికల్ సైకాలజిస్ట్‌తో థెరపీ సెషన్ కూడా సాధారణంగా ఒక సెషన్‌కు అదే స్థాయిలో ఉంటుంది, థెరపీ అంటే సెషన్ల కోర్సు, సాధారణంగా కొన్ని నెలల్లో ఆరు నుంచి ఇరవై, అందుకే మొదలుపెట్టే ముందు మొత్తం గురించి అడగండి. చాలా థెరపిస్టులు ఆదాయం ప్రకారం ఫీజు తగ్గిస్తారు, చాలా మంది అడిగితేనే చెబుతారు.

Mental Healthcare Act 2017 ప్రకారం ఆరోగ్య బీమా సంస్థలు మానసిక అనారోగ్యాన్ని శారీరక అనారోగ్యంతో సమానంగా కవర్ చేయాలి, 2018 నుంచి పాటించమని బీమా నియంత్రణ సంస్థ కంపెనీలను ఆదేశించింది. ఆచరణలో అంటే ఆసుపత్రిలో చేరడం, జాబితాలో ఉన్న చికిత్సలు ఒక సర్జరీలాగే కవర్ అవుతాయి; ఔట్‌పేషెంట్ థెరపీ సెషన్లను చాలా పాలసీలు ఇంకా మినహాయిస్తున్నాయి. మీ పాలసీ చదవండి, లేదా బీమా సంస్థను రాతపూర్వకంగా అడగండి.

మందులు, థెరపీ: ఏం ఆశించాలి

యాంటీడిప్రెసెంట్లు, ఆందోళన మందులు ఒక్క రోజులో పనిచేయవు. చాలా వాటికి స్పష్టమైన ఫలితం కనిపించడానికి రెండు నుంచి నాలుగు వారాలు, పూర్తి ఫలితానికి ఆరు నుంచి ఎనిమిది వారాలు పడుతుంది, మొదటి వారంలో ఏ ప్రయోజనం కంటే ముందే దుష్ప్రభావాలు రావచ్చు. చాలా మంది ఆపేసేది ఆ వారంలోనే. డాక్టర్‌కు చెప్పకుండా ఆపవద్దు; ఈ మందుల్లో చాలా వాటిని ఒక్కసారిగా వదలకుండా నెమ్మదిగా తగ్గించాలి, క్లినిక్‌కు ఒక కాల్ చేయడం మొదటి నుంచి మళ్లీ మొదలుపెట్టడం కంటే వేగం.

నిద్ర మాత్రలు, కొన్ని ఆందోళన మాత్రలు కొద్దికాలం కోసమే. నెలల తరబడి వాడుతుంటే, మౌనంగా కొనసాగించకుండా తర్వాతి విజిట్‌లో ఆ విషయం లేవనెత్తండి.

థెరపీ అంటే పని, సలహా కాదు. మంచి థెరపిస్ట్ మీతో కలిసి లక్ష్యాలు పెట్టుకుంటారు, సెషన్ల మధ్య సాధన చేయడానికి పనులు ఇస్తారు, పురోగతిని సమీక్షిస్తారు. నాలుగైదు సెషన్ల తర్వాత కూడా మిమ్మల్ని అర్థం చేసుకున్నట్టు అనిపించకపోతే, అది చెప్పడం లేదా మరొకరిని కలవడం న్యాయమే; సరిపోవడం ముఖ్యం.

మీ రికార్డులు దాచుకోండి. ప్రిస్క్రిప్షన్, విజిట్ సారాంశం, ప్రశ్నావళి స్కోర్లు. నగరం మారినా డాక్టర్ మారినా, లేకపోతే తర్వాతి డాక్టర్ మొదటి నుంచి మొదలుపెట్టాలి.

అపాయింట్‌మెంట్ కోసం ఎప్పుడు ఆగకూడదు

దగ్గరలోని ఎమర్జెన్సీ గదికి వెళ్లండి, లేదా అంబులెన్స్ కోసం 112 లేదా 108 కు కాల్ చేయండి, ఈ సందర్భాల్లో:

• ఎవరైనా ఓవర్‌డోస్ తీసుకుంటే, తమకు తాము హాని చేసుకుంటే, లేదా అలా చేయడానికి ప్రణాళిక, దగ్గరలో సాధనాలు ఉంటే.
• ఎవరైనా గొంతులు వింటుంటే, నిజం కాలేని విషయాలను గట్టిగా నమ్ముతుంటే, లేదా హఠాత్తుగా గందరగోళంగా లేదా తీవ్ర అలజడిగా మారితే.
• ఎవరైనా తినడం, తాగడం ఆపేస్తే, లేదా రోజుల తరబడి నిద్రపోకుండా అలసట కూడా లేకుండా ఉంటే.
• ఎవరైనా మత్తులో ఉండి తమకో ఇతరులకో ప్రమాదంగా ఉంటే, లేదా మద్యం మానడంతో వణుకు, గందరగోళం లేదా ఫిట్స్‌తో ఉంటే.

ప్రతి పెద్ద ఆసుపత్రి ఎమర్జెన్సీ విభాగం సైకియాట్రిక్ అత్యవసర పరిస్థితిని చూడగలదు లేదా ఫోన్‌లో సైకియాట్రిస్ట్‌ను పిలవగలదు. ఇబ్బందిలో ఉన్నది మీరే అయి, ఇంకా కాల్ చేయగలిగితే, Tele-MANAS 14416 మీతో లైన్‌లో ఉంటుంది.

మీ హక్కులు

Mental Healthcare Act 2017 భారతీయ వైద్యంలో రోగికి అనుకూలమైన చట్టాల్లో ఒకటి, దాని కొన్ని నిబంధనలు తెలుసుకోవడం విలువైనది:

• మానసిక ఆరోగ్య సంరక్షణ పొందే హక్కు, సురక్షితమైన అతి తక్కువ నిర్బంధ వాతావరణంలో చికిత్స పొందే హక్కు మీకు ఉంది.
• మీ పరిస్థితి, చికిత్స గోప్యంగా ఉండే హక్కు మీకు ఉంది, ప్రాణానికి తీవ్ర ప్రమాదం ఉన్నప్పుడు పరిమిత మినహాయింపులతో.
• మీ స్వంత వైద్య రికార్డులు చూసే హక్కు మీకు ఉంది.
• నిర్ణయించలేని స్థితికి ఎప్పుడైనా వెళ్తే మీకు ఎలా చికిత్స చేయాలో చెప్పే ముందస్తు ఆదేశం రాయవచ్చు, ఒక నామినేటెడ్ ప్రతినిధిని పేర్కొనవచ్చు.
• ఆత్మహత్యాయత్నాన్ని ఇక నేరంగా చూడరు; చట్టం తీవ్ర ఒత్తిడి ఉన్నట్టు భావిస్తుంది, సంరక్షణ ఇవ్వమని ప్రభుత్వాన్ని ఆదేశిస్తుంది.

చట్టాన్ని పాటించే క్లినిక్ తన విజిట్లను సరిగా నమోదు చేస్తుంది, మీకు చెప్పినది ముద్రిస్తుంది, అడిగితే మీ రికార్డు చూపిస్తుంది.

పిల్లలు, యువత

పిల్లల విషయంలో పీడియాట్రిషియన్ లేదా స్కూల్ కౌన్సెలర్‌తో మొదలుపెట్టండి, సమస్య కొనసాగితే చైల్డ్ సైకియాట్రిస్ట్ లేదా పిల్లలు, యువత కోసం పనిచేసే క్లినికల్ సైకాలజిస్ట్‌ను అడగండి. అభ్యసన కష్టాలు, ఏకాగ్రత సమస్యలు, పిల్లలను స్కూల్‌కు వెళ్లనివ్వని ఆందోళన, యువత దిగులు, ఇవన్నీ సాధారణం, అన్నీ చికిత్సతో తగ్గుతాయి. యువతను సాధారణంగా కొంత ఒంటరిగా, కొంత తల్లిదండ్రులతో కలిసి చూస్తారు; మంచి క్లినీషియన్ తల్లిదండ్రులకు ఏం చెబుతారో, ఏం చెప్పరో యువతకు చెబుతారు, ఆ మాట నిలబెట్టుకుంటారు.

మీతో తీసుకెళ్లాల్సిన చిన్న జాబితా

1. ఎవరిని కలవాలో తెలియకపోతే 14416 కు కాల్ చేయండి లేదా GP ని కలవండి.
2. సమస్య తీవ్రంగా ఉంటే లేదా మందులు అవసరం కావచ్చు అనిపిస్తే సైకియాట్రిస్ట్‌ను కలవండి. ఆందోళన, మూడ్ లేదా ఒక తీరు అయి, అత్యవసర పరిస్థితి లేకపోతే, క్లినికల్ సైకాలజిస్ట్ మంచి మొదటి మజిలీ.
3. రిజిస్ట్రేషన్ చూడండి: సైకియాట్రిస్ట్‌కు మెడికల్ కౌన్సిల్, క్లినికల్ సైకాలజిస్ట్‌కు RCI.
4. మొదటి విజిట్‌కు మీ మందుల జాబితా, పాత రిపోర్టులు తీసుకెళ్లండి.
5. ప్రణాళిక ఏమిటి, అది ఏం సాధించాలి, పరిస్థితి దిగజారితే ఏం చేయాలి అని అడగండి.
6. మందులను తీర్పు చెప్పే ముందు నాలుగు నుంచి ఎనిమిది వారాలు ఇవ్వండి, డాక్టర్‌కు చెప్పకుండా ఎప్పుడూ ఆపవద్దు.
7. ప్రతి ప్రిస్క్రిప్షన్, సారాంశం, స్కోర్ దాచుకోండి.

సహాయం తీసుకోవడమే కష్టమైన భాగం. మిగతాది మామూలు అపాయింట్‌మెంట్ల వరుస, అవి పనిచేస్తాయి.